17 projektantek i projektantów z Polski, Ukrainy i Białorusi przygotowało kolekcje z ubrań i materiałów z drugiego obiegu. Efekty ich kilkumiesięcznej pracy pokazano 25 września 2026 roku w warszawskim Instytucie Przemysłów Kreatywnych podczas finału trzeciej edycji ReFashioned.
Sylwia Chutnik, Mariusz Szczygieł, Ola Hamkało, Jana Shostak i ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska wystąpili tego dnia w rolach modelek i modeli. Prezentowali ubrania uczestników programu Fundacji Kraina i Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji, IOM Poland. ReFashioned wspiera rozwój zawodowy projektantów, krawców i artystów, przede wszystkim osób z doświadczeniem migracji i uchodźstwa.
Ubrania wybrane w sortowni
Praca nad kolekcjami obejmowała wizytę w sortowni Wtórpolu w Skarżysku-Kamiennej. 19 sierpnia uczestnicy wybierali tam rzeczy, które później trafiły do ich pracowni. Każde ubranie miało określony rozmiar, konstrukcję i dostępną powierzchnię materiału. Projektowanie wymagało uwzględnienia tych ograniczeń, rozpruwania, przebudowywania i łączenia istniejących elementów.
Nad rozwojem projektów czuwali antropolożka i dziennikarka Karolina Sulej, projektantka i krawcowa Yana Bezdushna oraz Jackob Buczyński, który w swojej pracy zajmuje się upcyclingiem. Uczestnicy korzystali z warsztatów krawieckich, wykładów, konsultacji i wizyt w atelier.
Ponownie wykorzystane materiały pojawiły się również w scenografii Leny Shtyk. Dostarczył je Wtórpol, a używane banery przekazała marka Bracia Sadownicy. Za reżyserię pokazu odpowiadała Magdalena Christofi, za muzykę VIDANA.
Wspólny pokaz, osobne kolekcje
W tegorocznej grupie znaleźli się między innymi Svitlana Antsyborenko, Filip Borządek, Daria Chernysh, Gabriel Data, Khrystyna Hlushko, Volha Kardash, Dominika Rozkrut i Sonia Veselska. Wspólna praca z materiałami z drugiego obiegu pozostawiała miejsce na indywidualne pomysły i doświadczenia autorów.
„Każda kolekcja to osobista opowieść: o domu, tęsknocie, pamięci i tożsamości” mówi Karolina Sulej, mentorka i wiceprezeska Fundacji Kraina. Te tematy wiążą się z biografiami uczestników, zmianą miejsca zamieszkania i budowaniem zawodowej przyszłości w Polsce. Finałowi towarzyszył otwarty showroom. Publiczność mogła obejrzeć projekty z bliska, przyjrzeć się wykończeniom i poznać prace twórców także poza krótką prezentacją na wybiegu. Wśród wystawców znalazły się również osoby z wcześniejszych edycji programu oraz działające w Warszawie marki ukraińskie i białoruskie.
Zaplecze do dalszej pracy
Przygotowaniu kolekcji towarzyszyło wsparcie psychospołeczne. IOM Poland zapewniała indywidualną opiekę psychologiczną, a program obejmował sesje grupowe i warsztaty rozwoju osobistego. Uczestnicy mieli też dostęp do studia krawieckiego i konsultacji z mentorami.
Właśnie ciągłość tej pracy zasługuje na uwagę. Przygotowanie kolekcji wymaga miejsca do szycia, materiałów, czasu i kontaktów zawodowych. ReFashioned zapewniał takie zaplecze przez kilka miesięcy, dając twórcom możliwość rozwijania warsztatu i pokazania własnych pomysłów publiczności. Dla osób układających życie zawodowe w nowym kraju dostęp do tych zasobów ma konkretne znaczenie.
ReFashioned z planem na 2027 rok
Organizatorzy zapowiadają, że w 2027 roku program stanie się częścią Sezonu Polska-Francja, projektu kulturalnego realizowanego w obu krajach. To kolejny planowany etap rozwoju inicjatywy po trzech edycjach. Tegoroczny projekt otrzymał wsparcie ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Instytutu Przemysłów Kreatywnych „Polska_Kreatywni: MODA”, a także IOM Poland i rządu Republiki Korei.
