W sercu mody – portret buntownika

Karen Homer w książce „Alexander McQueen. Historia kultowego domu mody” wnika w świat projektanta, ukazując nie tylko jego dorobek artystyczny, ale także drogę, jaką przeszedł, by stać się ikoną. Dzięki doskonale dobranym fotografiom i rysunkom książka odsłania niezwykłe detale jego kreacji oraz teatralność, która stała się jego znakiem rozpoznawczym. To pozycja obowiązkowa dla miłośników mody i tych, którzy chcą lepiej zrozumieć, jak McQueen zrewolucjonizował branżę.

Jego projekty budziły zachwyt i kontrowersje. Wprowadzając do świata haute couture elementy mrocznej poezji i szokujących narracji, często przekraczał granice estetyki i dobrego smaku. Oskarżany o mizoginizm, rasizm czy podejmowanie tematów tabu, nie bał się wywoływać skrajnych emocji. Jednak to właśnie jego bezkompromisowe podejście sprawiło, że jego pokazy na zawsze zapisały się w historii mody – jak choćby słynny wręcz spektakl „Voss” z 2001 roku czy finałowy pokaz kolekcji „Plato’s Atlantis” w 2009 roku, który zapoczątkował erę cyfrowych transmisji w modzie i na zawsze wpisał się w kanon światowej mody.

Dziedzictwo geniuszu i droga ku przyszłości

Książka „Alexander McQueen. Historia kultowego domu mody” nie tylko przypomina o geniuszu McQueena, ale również przybliża ewolucję jego marki po jego śmierci, pod kierownictwem Sarah Burton. To kompendium wiedzy o jednym z najważniejszych domów mody, które inspiruje kolejne pokolenia projektantów.

OCZY.MAG z dumą obejmuje patronatem medialnym tę wyjątkową publikację, podkreślając jej znaczenie dla świata mody i sztuki. Jeśli chcecie zanurzyć się w mroczny, ekscentryczny świat Alexandra McQueena, ta książka to klucz do jego niezwykłego dziedzictwa.

The post Spektakl mody i kontrowersji: Historia Alexandra McQueena w nowej książce first appeared on OCZY.MAG.

Alexander McQueen, a właściwie Lee Alexander McQueen, to postać, której nie sposób zaszufladkować. Już od młodości był outsiderem, który z każdej krawędzi życia wychylał się ku nieznanemu. Był jak artysta renesansowy, ale z duchem punkowego rebelianta. Może właśnie dlatego tak do mnie przemawia – w świecie mody, gdzie wszystko ma swoje miejsce, on zawsze szedł pod prąd. Jego pokazy były spektaklami na granicy snu i koszmaru – od teatralnych widowisk po prowokacyjne instalacje, jak pokaz „Highland Rape” z 1995 roku, który wstrząsnął opinią publiczną. Prasa była zbulwersowana, ale McQueen triumfował – bo niczego tak bardzo nie pragnął, jak wywołać reakcję.

W „Alexander McQueen” można zobaczyć nie tylko sceny z jego pokazów, ale także niepublikowane wcześniej nagrania, które ujawniają intymne chwile z życia projektanta. Jednym z najbardziej poruszających momentów jest wspomnienie jego matki, Joyce. McQueen, mimo swojej burzliwej osobowości, był z nią bardzo związany. To właśnie ona, bibliotekarka z zawodu, zaszczepiła w nim miłość do książek i sztuki. Po jej śmierci McQueen nie potrafił już znaleźć w sobie siły, by dalej żyć. W dniu jej pogrzebu odebrał sobie życie. To poruszające i brutalnie prawdziwe zakończenie życia, które przez lata było skrajnie intensywne.

Co więcej, film pokazuje również, jak szybko McQueen wspiął się na szczyt i jak bardzo ten szczyt okazał się niebezpieczny. Zaczynał jako zwykły chłopak z East Endu, który przerodził się w enfant terrible świata mody, by w wieku 27 lat zostać głównym projektantem Givenchy. Wydawałoby się, że miał wszystko – talent, sławę, pieniądze. Ale to właśnie tam, na szczycie, zaczął się jego upadek. Z każdym kolejnym pokazem, z każdym kolejnym sukcesem, McQueen oddalał się od siebie, zanurzając się w depresję, która w końcu pochłonęła jego życie.

Jest coś wyjątkowo tragicznego w tym, jak film przedstawia McQueena jako człowieka, który nigdy nie potrafił odnaleźć pełni szczęścia. Świat mody, który tak bardzo go fascynował, jednocześnie go zniszczył. Nie bez powodu mówi się, że to przemysł, który potrafi wycisnąć z człowieka ostatnią kroplę pasji, zostawiając go pustym. McQueen stał się ofiarą własnego sukcesu, co film pokazuje w sposób niemalże brutalnie szczery.

Ale ten dokument to nie tylko opowieść o destrukcji. To również hołd dla niebywałego talentu, który na zawsze zmienił świat mody. McQueen miał dar do tworzenia rzeczy, które były jednocześnie piękne i przerażające. W jednym z wywiadów przyznał, że jego celem było „wydobycie ciemności z człowieka, by mogła stać się pięknem”. I udało mu się to w pełni – jego kreacje były jak lustra, które odbijały najgłębsze emocje.

Dla mnie film „Alexander McQueen” to coś więcej niż historia o projektancie. To opowieść o człowieku, który w pogoni za doskonałością stracił samego siebie. To także przestroga dla każdego, kto myśli, że sukces w świecie mody przychodzi bez kosztów. McQueen dał nam niezapomniane wizje, ale zapłacił za to najwyższą cenę. Czasami zastanawiam się, czy warto było – czy ten geniusz mógłby przetrwać, gdyby odpuścił? Może, ale wtedy nie mielibyśmy McQueena, którego znamy. To była jego droga – droga, która prowadziła prosto ku przepaści, ale pozostawiła za sobą ślady, które na zawsze zmieniły świat mody.

Film ten to obowiązkowa pozycja dla każdego, kto chce zrozumieć, że za każdym arcydziełem kryje się człowiek, a jego życie nie zawsze jest tak piękne, jak to, co tworzy.

The post Alexander McQueen: Gdy geniusz przekształca się w tragedię first appeared on OCZY.MAG.

Można tutaj wyróżnić dwie grupy projektantów w kryzysie. Pierwsza z nich to taka, która całą karierę bazowała na cudzej wizji i w momencie objęcie stanowiska dyrektora kreatywnego nie wie, co ze sobą począć. Przykładem może być tutaj Virginie Viard z Chanel, która odgrywała niebagatelną rolę w marce, gdy za jej sterami zasiadał Karl Lagerfeld. Wydawać się mogło, że nie ma lepszego następcy dla legendarnego projektanta. Jednak kolejne sezony pokazują, że Pani Viard kiepsko radzi sobie z całościowymi wizjami kolekcji. Kuleje scenografia, która w Chanel zawsze była na najwyższym poziomie. Również strefa beauty jest na swój sposób zaniedbywana. Często wygląda to tak, jakby marka szła po linii najmniejszego oporu. Nie umniejszałbym tutaj zdolnościom samej projektantki, po prostu być może całościowo ją to przerasta.

Kolejna grupa projektantów to tacy, którzy nasiąknęli obcymi wpływami i nie potrafią dokopać się do własnej, autorskiej wizji. Tutaj przykładów może być kilka. Sean McGirr po zaprezentowaniu swojej debiutanckiej kolekcji dla McQueena  spotkał się z opiniami, że sylwetki przypominały estetykę jego poprzedniego miejsca pracy, czyli marki J.W.Anderson. Podobnie działa również Sabato de Sarno w Gucci. W kuluarach mówi się, że to co przedstawia we włoskiej marce, może być równie dobrze pokazane przez Valentino, Pradę, Celine. Sformułowano tutaj zarzut braku „Gucci w Gucci”. Szczególnie ciekawe i ważne jest tutaj porównanie do Valentino, bo to tam przez lata pracował i rozwijał swoją karierę de Sarno.

Warto zwrócić uwagę również na Fendi i Kima Jonesa. Brytyjczyk od lat robi wybitny menswear (Louis Vuitton, Dior Homme), ale linia damska Fendi moim zdaniem jest średnio ciekawa i mocno powtarzalna. Doskonale widać tutaj, że wizja w prowadzeniu marki, czy jej działu jest zależna od przeróżnych czynników. Nie zawsze jest to kwestia projektanta, a liczyć się może również samo miejsce pracy. 

Kryzys wizji pojawił się również w LVMH. Givenchy dalej pozostaje w bezkrólewiu. Sam modowy gigant nie wie, jak zabrać się za sprawę. Podobno rekrutacja na stanowisko dyrektora kreatywnego jest na ukończeniu lub została zakończona. Jednak trwa to długo i działa na niekorzyść wizerunku francuskiej marki. 

Ta „niekorzyść” niech będzie takim słowem zamykającym. Zawsze stoi ona za kryzysem i właśnie dlatego wszystkie przedstawione sytuacje zostały określone tym mianem. Zwracanie uwagi na takie zjawiska jest jednocześnie przykre i ważne, bo należy pamiętać, że moda bez wizji nie istnieje. 

The post FELIETON: Kryzys wizji first appeared on OCZY.MAG.

Ostatnie wydarzenia pokazują jednak, że często młodzi projektanci mają o wiele cięższe zadanie. Valentino ogłaszając, że Alessandro Michele zostanie ich nowym dyrektorem kreatywnym, wywołał niemałą sensację. Brano tutaj pod uwagę wyłącznie dwie opcje: Alessandro lub kogoś no name. Michele jest to projektant o bardzo zdefiniowanej estetyce i każde duże nazwisko w projektowym świecie ma podobnie. Zatem nie da się ukryć, że kreator został zatrudniony dzięki swojej wizji, a nie talentowi, tak jak jest to w przypadku nazwisk mniej znanych, czy wcale nieznanych. Nawet jeśli jego wyobrażenie Valentino nie przylgnie mocno do kodów marki, to na swój sposób zostanie mu to wybaczone, bo po niepisanej królu maksymalizmu można się było tego spodziewać.

Co zatem z młodymi projektantami? Oczywiście wielu z nich świetnie sobie poradziło ze stawianymi wyzwaniami. Przeszli do kategorii nazwisk z dużą renomą. Mamy jednak kryzys ekonomiczny, a przez to wymagania stawiane przez marki są coraz większe. Ich moda ma się przede wszystkim sprzedawać, zatem często nie mają takiej wolności twórczej, jak bardziej doświadczeni koledzy. Młodzi twórcy są również bacznie obserwowani. Często tworzą wizję dla marki po raz pierwszy, z czego są rozliczani, a opinia publiczna ma tutaj większą śmiałość, jeśli chodzi o analizowanie ich pracy.

Doskonałymi przykładami będą tutaj Sean McGirr z Alexandra McQueena czy Sabato De Sarno z Gucci. Po debiutanckim pokazie McGirra wylało się na niego wiadro pomyj, zarzucono mu, że zrujnował dziedzictwo marki. Ludzie nie znali jego estetyki, zatem zupełnie nie byli przygotowani na to, czego doświadczą. Być może zabrakło tutaj również doświadczenia w interpretacji kodów marki. Można podejrzewać, że projektant z bardziej sprecyzowaną wizją miałby w tym wypadku łatwiej, bo byłaby ona brana pod uwagę przy ocenie. Jeśli chodzi o De Sarno, to jego pomysł na markę się podoba, ale prognozy mówią, że nie będzie on w stanie odbić się od dna Gucci i grupy Kering.

Co dalej? Nie można tego stwierdzić w tym momencie. Na pewno poszukiwanie młodych talentów jest bardzo istotne, branża mierzy się przecież ze starzeniem się twórców i ich odchodzeniem na zasłużone emerytury. Pewne jest to, że dalsze tendencje poznamy wkrótce. W tym momencie jest dużo pustych wakatów, wielu znakomitych projektantów pozostaje bez zatrudnienia, talenty, jak to talenty, mogą zostać odkryte w każdym momencie. Docenić należy to, że możliwości w tej kwestii są bardzo duże.

The post FELIETON: Czy to koniec nowych nazwisk w światowej modzie? first appeared on OCZY.MAG.

Poprzedniczką Kamali była Gabriela Hearst, która swego czasu na pozór sprawdzała się w Chloé bardzo dobrze. Jednak czy rzeczywiście tak było? Samo to, że posady nie utrzymała mówi inaczej. Warto zaznaczyć, że Hearst teoretycznie miała dobry odbiór swojego kierunku artystycznego w marce. Ciężko jednak uwierzyć, że było to autentyczne patrząc na zachwyt, jaki wywołała jej następczyni wracając do estetyki boho. 

W przypadku McGirra sytuacja rysuje się w ten sposób, że stosunkowo dobrze został odebrany przez szeroko pojętą branżę, ale opinia publiczna go zjadła. Wystarczy poczytać komentarze na Instagramie domu mody, żeby dokładnie stwierdzić, co o zmianie sądzi „lud”. 

Użycie stwierdzenia „stosunkowo dobrze” w odniesieniu do przedstawicieli mody nie jest przypadkowe. Nawet krytycy starali się być delikatni, biorąc pod uwagę, że jest to debiut młodego projektanta. Hanan Bešović bezpośrednio po pokazie zapytał tylko swoich obserwatorów o opinie, za co został obśmiany i stwierdzono, że boi się cokolwiek powiedzieć. Krytyk odniósł się do tego, stwierdził, że kolekcja zbyt mocno nawiązywała do estetyki J.W.Andersona, gdzie uprzednio pracował McGirr. Stwierdził również, że daje projektantowi czas na rozwinięcie skrzydeł. Innego zdania był Lyas, który był wręcz zachwycony kolekcją. Tutaj również zainterweniowali internauci. Twórcy zarzucono brak obiektywizmu, przekupstwo i nieszczere pochwały, które w przyszłości mają przynieść dalszą współpracę z domem mody McQueen. Lyas stwierdził, że to bzdury i zapewniał na swoim story, że kolekcja rzeczywiście przypadła mu do gustu.

Tutaj rodzi się ważne pytanie, czy kwestie marketingowe rzeczywiście dobijają powoli krytyczne oko w modzie? Trzeba przypomnieć, że kiedyś działało to w ten sposób, że recenzje pokazu mogły pogrążyć biznes projektanta. Było to na swój sposób przesadą, ale krytyka z reguły motywowała projektantów do rozwoju. Teraz żyją oni w swoich bańkach, gdzie opłacane opinie dają im poczucie uwielbienia. 

Jak się okazuje ważna jest tutaj również kwestia zaproszeń na pokazy i eventy. PR marek jest obecnie bardzo wrażliwy i branża boi się powiedzieć cokolwiek krytycznego. Dzieje się tak, bo gwarantuje im to miejsce na czarnej liście. Zaproszenie więcej się nie pojawi, co uniemożliwi w pewien sposób rozwój dalszej działalności. Gdzie np. w przypadku krytyków mody obecność na pokazach jest bardzo istotna. Opinia publiczna uważa zatem, że sprzedają się oni za zaproszenia, które można również nazwać symbolem całego procederu. Magazyny i większe instytucje swoje opinie bazują oczywiście na pieniądzach.

Doskonale było to widać, gdy wśród zachwytów nad pokazem i okładek z wykorzystaniem poprzedniej kolekcji, w przestrzeni internetowej pojawiła się w The Cut krytyczna recenzja najnowszego pokazu Gucci. Oczywiście były to słowa szczere do bólu i wyrażały to, co pewnie większość branży bała się powiedzieć. The Cut jest to tytuł, który nie potrzebuje Gucci do funkcjonowania, nie został opłacony, zatem obiektywizm został zachowany.

Opinia publiczna powoli dostrzega przekupstwo i przesadną poprawność. Jest to zjawisko pożądane, bo prawdziwa moda musi być autentyczna, nie tylko w kontekście jej twórców. Brak odpowiedniego komentarza i nieszczery zachwyt prowadzą bowiem do bylejakości, a to w tej kwestii oznacza ostateczny upadek branży modowej w oryginalnej formie. 

The post FELIETON: Krytyczne oko w modzie first appeared on OCZY.MAG.

Sarah Burton skupiła się tym razem na kroju, proporcjach i sylwetce. Podstawowe cięcia, skrojone idealnie na ciało. Klasyka „odwrócona na lewą stronę” i do góry nogami. Objętość jest schludna, surowa lub obszerna.

Ubrania są porozcinane i poskręcane. Ramiona na sezon jesień i zima są mocne, a talie wąskie. Dodatkowo spodnie zawinięte na obcasie wydłużają nogę. Najbardziej widocznym motywem w kolekcji jest orchidea. Rozwija się w powietrzu, jest odporny na ukorzenienie i rośnie na wolności. Niezwykle piękna i elastyczna orchidea naśladuje zarówno drapieżnika, jak i ofiarę. W języku kwiatów orchidea jest symbolem miłości.

The post Alexander McQueen Jesień-Zima 2023/2024 first appeared on OCZY.MAG.

Były ptaki, erotyzm, roboty, a co z uwielbieniem dla wody? Jak przyznał kiedyś sam projektant, nurkując czuł się najszczęśliwszy. Aż dziwne, że tak długo czekaliśmy na oniryczne, podwodne formy jako punkt wyjścia. Jednak na wynik połączenia inspiracji, z jakich mógł czerpać tylko McQueen, warto było czekać.

„Później przyszły straszne trzęsienia ziemi i potopy i nadszedł jeden dzień i jedna noc okropna – wtedy całe wasze wojsko zapadło się pod ziemię, a wyspa Atlantyda tak samo zanurzyła się pod powierzchnię morza i zniknęła.” 

Platon

Apokalipsa i narkotyki

„Plato’s Atlantis”, jak sama nazwa wskazuje, to nawiązanie do historii Atlantydy wspomnianej przez Platona w jednym z jego dialogów. To historia katastrofy wpłynęła na projektanta, który połączył ją z obecną katastrofą ekologiczną – globalnym ociepleniem. Tak właśnie powstała post apokaliptyczna wizja świata. Wyobrażenie nowej ludzkości, wyewoluowanej hybrydy gatunkowej, która zmuszona jest powrócić pod wodę, żeby przetrwać. Mrocznie. Z pewnością nie brak w tym również udziału narkotycznych odurzeń i depresji. Przygotowując kolekcję, myślał o niej, jako ostatniej. Nic dziwnego, że stała się ona prawdziwym łabędzim śpiewem.

Jednak kolekcja to nie wszystko. Liczy się show. Pokazy McQueena zawsze tworzyły z nimi integralne całości. Performance i scenografia nadawały zupełnie nowej jakości, co stało się również w tym wypadku. Wygaszona sala. Projekcje kolorystyczne ograniczone do czerni, bieli, błękitów. Na ekranie pojawia się obraz nagiej Raquel Zimmerman wijącej się na piasku i ciemnej wodzie niczym węże, które ją oplatają. Sensualny, erotyczny obraz przy akompaniamencie fal oceanu, oddychania przez butlę tlenową oraz… futurystycznych dźwięków maszyn. I znowu te roboty! Technologiczne zainteresowania artysty obserwowaliśmy już wcześniej, jak chociażby machiny malujące na sukience Shalom Harlow podczas finału „No. 13”. Tutaj pełniły one inną rolę. Rolę kamer. Ustawione po dwóch stronach wybiegu, rejestrowały każdy ruch. W jakim celu? Żeby transmitować go na cały świat oraz wywoływać uczucie dyskomfortu w zdziwionej publiczności. Swoiste zacieranie się świata cyfrowego z rzeczywistym.

Serwery kontra wizja projektanta

6 października 2009 r. Czasy, gdy pokazy rzadko były dostępne on-line, a co dopiero transmitowane tak na żywo! Wraz z Nickiem Knightem i jego stroną showstudio.com, McQueen rozpoczął nową erę. Show oglądane z miejsca widza. Bez opinii krytyków, magazynów. Czyste odczucia. „Chciałem, żeby widzieli go tak, jak ja go widzę”. I wszystko pięknie by się udało, gdyby nie Lady Gaga. Na 30 minut przed ogłosiła na swoim twitterze, że podczas prezentacji będzie miała premierę jej nowa piosenka – „Bad Romance”. Jej, już wtedy całkiem liczni, fani oszaleli. Masowo zaczęli klikać w link, z czym serwery nie dały sobie rady.

Tak czy inaczej, „Plato’s Atlantis” odbył się zgodnie z planem. Mrocznie, delirycznie, nadzwyczajnie. Modelki wyglądające jak istoty, które przetrwały katastrofę. Fryzury jak swego rodzaju rogi. Bez brwiowe, blade twarze z mocnymi oczami. Przerażające? Odrobinę, lecz o to przecież chodziło. O wywołanie emocji. Oczywiście główną rolę grał jednak strój. Dzięki technice druku cyfrowego powstały prawdziwe dzieła sztuki! Łusce ryb z gadzią skórą nadano zupełnie nowy wymiar, przekształcając je w fantazyjne wzory. Kolory takie jak turkus, złoto, zielenie jeszcze podbiły niezwykłe kombinacje. Do tego kroje! Obcisłe mini w połączeniu z obłymi i zwiewnymi elementami dały efekt morskich form życia. Chociaż przeważały spódnice i sukienki, to nie zabrakło spodni czy kombinezonów wyglądających niczym skóra rekina. Niesamowite. Jednak największe wrażenie zrobiła ostatnia kreacja z opalizująco-złotych łusek.

Defiguracja ludzkiego ciała

Mówiąc o robieniu wrażenia, nie można zapomnieć o słynnych łamaczach kostek – butach Armadillo. Te groteskowe 12-calowe platformy, rozsławione przez Gagę, od razu kojarzą się z marką Alexandra. Niektórzy nawet uważają, że może być to najbardziej „mcqueenowska” rzecz jaką zrobił McQueen. Są kwintesencją defiguracji ludzkiego ciała jaką chciał osiągnąć w tej kolekcji. Szpilki, w których nie da się chodzić. Podobno doprowadziły nawet do tego, że kilka modelek, m.in. Natasha Poly czy Sasha Pivovarova, zrezygnowało z pokazu ze względów bezpieczeństwa. Pomimo to, reszta dała radę i obeszło się bez ofiar.

„Starałam się nie myśleć o upadku. Chciałam, żeby (projektant – przyp. red.) był dumny ze mnie i swojej armii modelek. Miałyśmy być silne i odważne.”

Magdalena Frąckowiak

„Plato’s Atlantis” to harmonijna całość. Każdy element tej układanki pasował doskonale. Nic dziwnego, że przez wielu uważny jest za najlepszy pokaz McQueena. Stał się szczytem, a za razem końcem jego kariery. Po prezentacji kolekcji, zdrowie psychiczne Alexandra znacznie się pogorszyło. Przeszedł kolejne burzliwe rozstanie, dwa razy próbował popełnić samobójstwo. Trzecia próba, tuż po śmierci jego ukochanej matki, skończyła się tragicznie. Dziesięć lat temu odszedł kontrowersyjny, wspaniały człowiek, którego rewolucyjne spojrzenie na piękno już na zawsze zmieniła świat mody. To dzięki niemu pokochano brzydotę nie tylko w alternatywnym Londynie, ale i szykownym Paryżu. Cały jego dorobek artystyczny skupiał się na emocjach, historiach. Udowodnił, że moda nie musi być pusta. Może opowiadać i przeżywać, a opowiadała i przeżywała wszystko razem z nim. Jego odejście pozostawiło wyrwę w sercach nie tylko przyjaciół, ale całego światka, który uznał „Plato’s Atlantis” za prawdziwe opus magnum.

Jeśli zaciekawił was wątek o Alexandrze McQueenie i „Plato’s Atlantis”, więcej o nim przeczytać możecie w „Alexander McQueen Redefining Beauty” Michaela O’Neilla. Polecam również film-dokument: „McQueen” (2018).

The post Od Platona do McQueena first appeared on OCZY.MAG.

The post Najdziwniejsze pokazy wszech czasów first appeared on OCZY.MAG.