Już sam tytuł jest tu kluczem. „23 i pół godziny” brzmi jak precyzyjna jednostka czasu, niemal matematyczna. A jednak chodzi o coś kompletnie irracjonalnego. O ten jeden moment zawahania, który potrafi rozsadzić całe życie. O pół godziny niepewności, które unieważnia lata zaufania.

Idealny obraz, który zaczyna się kruszyć

Tumidajski prowadzi tę opowieść bardzo świadomie. Początek jest niemal podręcznikowy: stabilny świat, poukładane relacje, poczucie bezpieczeństwa. Wszystko działa jak dobrze naoliwiona maszyna. I właśnie dlatego późniejsze pęknięcie wybrzmiewa tak mocno. Reżyser nie idzie w melodramat ani tanią sensację. Zamiast tego stopniowo podkręca napięcie, operując ciszą, spojrzeniami i niedopowiedzeniami.

To, co robi największe wrażenie, to sposób, w jaki spektakl obchodzi się z prawdą. A właściwie – z jej brakiem. Nie dostajemy jasnej odpowiedzi, co się wydarzyło. I dobrze. Bo to nie jest historia o faktach, tylko o interpretacjach. O tym, jak bardzo jesteśmy w stanie naginać rzeczywistość, żeby pasowała do naszego wyobrażenia o bliskiej osobie. W pewnym momencie łapiesz się na tym, że sam zaczynasz kalkulować. Komu wierzysz? Dlaczego? Na jakiej podstawie? I czy przypadkiem nie robisz dokładnie tego samego, co bohaterowie – wybierasz wersję wydarzeń, która jest dla ciebie wygodniejsza i zgodna z twoją etyką?

Warto zatrzymać się też przy postaci przyjaciółki rodziny (granej przez Monikę Pikułę), bo to ona wprowadza do tej historii sporo napięcia. Niby bliska, niby lojalna, a jednak nie daje się ponieść emocjom. Zamiast stanąć po jednej ze stron, zaczyna drążyć, pytać, kwestionować. Opiera się na faktach, albo przynajmniej na tym, co za fakty uznaje. I właśnie to czyni ją tak niewygodną dla reszty bohaterów. Bo w świecie, który zaczyna się chwiać, ona nie chce wierzyć „na słowo”. Nie kupuje narracji, nie daje się uspokoić. Jest jak zimny prysznic – potrzebny, ale bolesny. I paradoksalnie to ona najbardziej obnaża, jak bardzo inni chcą wierzyć nie w prawdę, tylko w wersję wydarzeń, która pozwoli im… przetrwać.

Aktorstwo bez bezpiecznej strefy

Obsada gra na bardzo wysokim poziomie, ale co ważniejsze – bez popisywania się. Tu nie ma miejsca na efekciarstwo. Każda postać funkcjonuje na granicy emocjonalnego rozpadu, ale nikt nie przekracza tej granicy w sposób teatralnie przerysowany. To raczej kontrolowane pęknięcia niż eksplozje. Najciekawsze są momenty, kiedy bohaterowie milczą. Kiedy nie mówią tego, co naprawdę myślą. W tych pauzach dzieje się więcej niż w dialogach. I to jest największa siła tej realizacji – świadomość, że napięcie nie musi być wyrażane słowami, żeby było dotkliwe.

Relacje między postaciami są gęste, niejednoznaczne i momentami wręcz niewygodne do oglądania. Bo nie ma tu wyraźnego podziału na winnych i niewinnych. Każdy coś ukrywa, każdy coś dopowiada, każdy coś wypiera.

Zaufanie jako iluzja

Najmocniejszym elementem „23 i pół godziny” jest to, że spektakl podważa jedną z najbardziej podstawowych wartości – zaufanie. I robi to bez sentymentalizmu. Bo jeśli spojrzeć na to chłodno, zaufanie w tej historii okazuje się konstruktem. Pewnego rodzaju umową, którą zawieramy, bo chcemy wierzyć, że świat ma sens. Ale wystarczy jeden telefon, jedno oskarżenie, jeden cień wątpliwości i cały ten system się rozpada.

Spektakl stawia bardzo niewygodne pytanie: czy naprawdę znamy ludzi, z którymi żyjemy? A jeśli tak, to na ile? I czy nasza wiedza o nich nie jest po prostu narracją, którą sami sobie opowiadamy czy tym co sami przed nami pokazali? Spektakl zostawia nas z niepokojem. Z myślą, że każdy z nas może znaleźć się w sytuacji, w której będziesz musiał zdecydować, czy ufać komuś „na 23 i pół godziny”, czy może jednak uznać, że ta brakująca połowa godziny zmienia wszystko?

Spektakl próbuje też otworzyć kilka dodatkowych wątków, które na pierwszy rzut oka zapowiadają się bardzo obiecująco – szczególnie relacja z synem. Tam naprawdę zaczyna się dziać coś ciekawego, pojawia się napięcie, emocje, nawet potencjał na osobną, mocną historię. Problem w tym, że ten wątek nagle się urywa. Jakby ktoś w połowie zdania zamknął temat i poszedł dalej. Zostaje niedosyt i poczucie, że coś ważnego zostało tylko zasygnalizowane, ale nie przepracowane do końca. I to trochę zawodzi, bo w spektaklu, który tak mocno operuje na relacjach, właśnie takie niedomknięcia najbardziej rzucają się w oczy.

Jeśli chodzi o aktorów, to widać, że Tumidajski postawił na bardzo precyzyjne prowadzenie emocji. Katarzyna Dąbrowska i Monika Pikuła świetnie balansują między kruchością a kontrolą – ich bohaterki są jednocześnie silne i totalnie pogubione. Szymon Mysłakowski czy Szymon Roszak budują postać, której do końca nie można rozgryźć, co tylko wzmacnia napięcie. Z kolei młodsi aktorzy – Maciej Bisiorek wnosi świeżość, choć właśnie jego wątek – jak ten z synem – pozostawiają największy niedosyt. Całość jest jednak jednak spójna, bo wszyscy grają do jednej bramki emocji.

„23 i pół godziny” nie jest też uniwersalnym produktem dla szerokiej publiczności. To propozycja dla widza, który jest gotowy wejść w niekomfortową przestrzeń i nie oczekuje jednoznacznych odpowiedzi. Jeśli ktoś szuka w teatrze rozrywki, może się rozczarować. Jeśli ktoś chce poczuć lekki dyskomfort i wyjść z głową pełną pytań – trafi idealnie. To jeden z tych spektakli, które zostają z tobą po wyjściu z sali. Nie dlatego, że są efektowne, tylko dlatego, że trafiają w coś bardzo osobistego. W nasze własne mechanizmy obronne, w nasze wyobrażenia o bliskich, w naszą potrzebę kontroli nad rzeczywistością. Bo nie opowiada o kimś innym. Opowiada o nas. A to zawsze boli najbardziej.  

Spektakl „23 i pół godziny” grany jest w Teatrze Współczesnym w Warszawie. Aktualny repertuar znajdziesz na stronie internetowej teatru.

The post „23 i pół godziny” zaufania. I ta jedna chwila, która niszczy wszystko first appeared on OCZY.MAG.