14 marca Muzeum Plakatu w Wilanowie ponownie otworzy swoje drzwi dla publiczności. Instytucja, która od lat jest jednym z najciekawszych miejsc na mapie polskiej grafiki, wraca po modernizacji z nową wystawą stałą zatytułowaną „Plakat polski. Kolekcja”. Ekspozycja prezentuje 240 prac i prowadzi widza przez ponad sto lat historii – od końca XIX wieku po współczesność.  

To opowieść nie tylko o sztuce projektowania, ale też o codziennym życiu ulic polskich miast. Plakat był przecież medium masowym: informował, reklamował, komentował rzeczywistość, czasem też manipulował opinią publiczną.

Plakat jako zwierciadło epoki

Na wystawie zobaczyć można prace najważniejszych twórców polskiego plakatu. Wśród nich pojawiają się nazwiska, które w historii grafiki zapisały się na stałe: Henryk Tomaszewski, Jan Lenica, Roman Cieślewicz, Waldemar Świerzy czy Franciszek Starowiejski. Obok nich prezentowane są projekty takich artystów jak Wojciech Fangor, Jan Młodożeniec czy Ryszard Kaja.  

Plakaty pokazują szerokie spektrum tematów. Od wydarzeń politycznych i społecznych, przez ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa, aż po świat kultury – film, teatr, muzykę czy modę. Właśnie dlatego plakat bywa nazywany jednym z najbardziej bezpośrednich komentarzy swoich czasów.

To medium działa szybko i bez zbędnych ozdobników. Jeden obraz, jedno hasło – i przekaz trafia prosto do odbiorcy.

Wystawa, która będzie się zmieniać

Ciekawym pomysłem jest sposób prezentacji kolekcji. Ze względu na delikatność papieru plakaty nie mogą być eksponowane zbyt długo w świetle. Dlatego ekspozycja będzie zmieniać się co trzy miesiące – prezentowane prace będą rotować, a ich miejsce zajmą kolejne z muzealnych zbiorów.  

To rozwiązanie sprawia, że wystawa nigdy nie będzie dokładnie taka sama. Każda wizyta może przynieść inne odkrycia.

Pierwsze muzeum plakatu na świecie

Samo Muzeum Plakatu w Wilanowie ma wyjątkową historię. Powstało w 1968 roku jako oddział Muzeum Narodowego w Warszawie i było pierwszą na świecie instytucją w całości poświęconą plakatowi. Dziś kolekcja liczy ponad 63 tysiące plakatów polskich i zagranicznych, z czego blisko 36 tysięcy stanowią prace polskich twórców.  

Muzeum znajduje się tuż obok Pałacu w Wilanowie, dzięki czemu łatwo połączyć wizytę w obu miejscach podczas jednego spaceru. Wystawie towarzyszyć będzie także program wydarzeń edukacyjnych oraz audioprzewodnik przygotowany dla zwiedzających. Po latach, w których plakat coraz częściej funkcjonował głównie w przestrzeni cyfrowej, powrót do jego fizycznej formy może być szczególnie ciekawym doświadczeniem.

The post Muzeum Plakatu w Wilanowie wraca w nowej odsłonie. Historia polskich ulic na 240 plakatach first appeared on OCZY.MAG.

Lampy jako dzieła sztuki – Marek Bimer i twórcze interwencje artystów

Motywem przewodnim edycji „Spragnieni Piękna. Teraz” były obiekty świetlne Marka Bimera – rzeźbiarskie lampy, które stały się płótnem dla artystycznych eksperymentów. Swoje twórcze interwencje wprowadziły m.in. Olga Tokarczuk, Paweł Althamer, Maurycy Gomulicki, Xawery Wolski, Monika Patuszyńska i Joanna Concejo. Każda z lamp zyskała nową tożsamość – jedne prowokowały formą, inne poruszały emocją lub symboliką.

Zanim obiekty trafiły na aukcję, można je było zobaczyć na wernisażu w DESA Unicum, co otworzyło wydarzenie na szerszą publiczność. Dopiero kilka dni później, w eleganckiej przestrzeni Muzeum Narodowego, odbyła się kolacja połączona z licytacją, która zgromadziła artystów, przedstawicieli świata kultury i biznesu.

Spragnieni Piękna – gdy sztuka staje się wspólnotą

Idea Spragnieni Piękna to coś więcej niż aukcja. To projekt, który pokazuje, że filantropia w sztuce może być nowoczesna i wspólnotowa. Jak podkreśla Paweł Kastory, prezes Stowarzyszenia Przyjaciół MNW:

Sztuka potrafi łączyć ludzi i inspirować do realnych działań. Dzięki hojności uczestników możemy rozwijać kolekcję i inspirować innych do wspierania kultury.

Stowarzyszenie Przyjaciół MNW wspiera Muzeum już od ponad wieku – powstało w 1916 roku, a w obecnej formule działa od 2015, tworząc społeczność ludzi „spragnionych piękna”. To grupa, która realnie wpływa na rozwój polskich zbiorów publicznych i przypomina, że piękno wciąż może być dobrem wspólnym.

Spragnieni Piękna – ruch, który zapala światło

Projekt „Spragnieni Piękna. Teraz” udowadnia, że sztuka wciąż może być impulsem do działania. To nie tylko elegancka kolacja i licytacja, ale przede wszystkim wspólnota ludzi, którzy wierzą, że kultura ma moc zmiany.

W świecie, w którym coraz częściej mówi się o spadku znaczenia instytucji publicznych, ta inicjatywa pokazuje, że piękno może być formą oporu – subtelną, ale skuteczną. Bo w końcu chodzi o to, by sztuka nie gasła, tylko dalej zapalała światło.

The post Spragnieni Piękna: Jak jedna noc w Muzeum Narodowym rozświetliła świat sztuki first appeared on OCZY.MAG.

Dwa światy, jeden niepokój

Ensor i Wojtkiewicz to artyści, którzy patrzyli na świat z podobnym lękiem i zachwytem. Ensor, zakorzeniony w nadmorskim folklorze Ostendy, malował karnawałową anarchię: barwne parady masek, klaunów, trupów i świętych – groteskowy tłum, który jednocześnie bawi i przeraża. Wojtkiewicz z kolei kierował wzrok do wewnątrz. Jego świat to teatr melancholii, w którym dziecięce postaci grają role dorosłych, a niewinność miesza się ze śmiercią i absurdem.

Obaj rozumieli, że maska czasem mówi więcej niż twarz. Że karnawał – ten moment zawieszenia porządku – bywa prawdziwszy niż codzienność. W ich obrazach groteska nie jest żartem, ale sposobem mówienia o ludzkiej kondycji.

Belgijska ekstrawagancja spotyka polską melancholię

„Czarny karnawał” to pierwsza w Polsce tak duża prezentacja twórczości Jamesa Ensora. Zgromadzono niemal 200 dzieł – obrazy, rysunki, grafiki, maski i lalki. Prace przyjechały z najważniejszych belgijskich instytucji: Królewskiego Muzeum Sztuk Pięknych w Antwerpii, Muzeum Sztuk Pięknych w Brukseli, Muzeum Karnawału i Masek w Binche czy MuZEE w Ostendzie.

Polska część ekspozycji to obrazy Witolda Wojtkiewicza wypożyczone z krajowych muzeów – od Krakowa po Katowice. Kuratorzy zestawili ich dzieła tak, by stworzyć dialog między Polską a Belgią, między liryzmem a groteską, ciszą a krzykiem. Ta współpraca – jak podkreśla flamandzka minister kultury Caroline Gennez – jest przykładem, jak sztuka potrafi budować mosty ponad językami i granicami.

Teatr życia i śmierci

Wystawa została podzielona na sześć części. Każda z nich to osobny rozdział opowieści o ludzkiej naturze. W „Lalkach, szopce i podłych maskach” wchodzimy do świata kukiełek i groteski, w „Zielonym Baloniku” czujemy klimat krakowskiej bohemy, w „Karnawale” – belgijskie szaleństwo. „Na wiec!” pokazuje artystów jako ironicznych komentatorów społeczeństwa, „Z dziecięcych póz” – niepokój ukryty w dzieciństwie, a „Thanatos” to finał – karnawał śmierci, ostatni taniec.

Scenografia MNW przypomina teatr marionetek – wszystko tu gra, faluje, błyszczy i milknie. Kolory są mocne, światło teatralne, a muzyka Jarosława Mikołajewskiego – napisana specjalnie do wystawy – wprowadza nas w nastrój sennego absurdu.

Groteska, która nie traci aktualności

„Czarny karnawał” to nie tylko spotkanie dwóch artystów, ale też diagnoza naszej współczesności. W epoce mediów społecznościowych, filtrów i autoprezentacji temat maski i pozoru nabiera nowego znaczenia. Ensor i Wojtkiewicz mogliby dziś malować Instagram – jako paradę luster, w której nikt nie wie, gdzie kończy się człowiek, a zaczyna jego wizerunek.

Karnawał w muzeum

Wystawie towarzyszy bogaty program: spotkania z artystami, teatrzyki cieni, działania performatywne i – w duchu tytułu – bal maskowy w Muzeum Narodowym. To moment, gdy zwiedzający mogą dosłownie wejść w świat Ensora i Wojtkiewicza – założyć maskę i zrozumieć, że pod nią wcale nie musi być bezpieczniej. „Czarny karnawał. Ensor / Wojtkiewicz” to wystawa, która mówi o świecie sprzed wieku, a jednak boleśnie trafia w dzisiejsze emocje. Bo groteska nie starzeje się nigdy.

The post „Czarny karnawał. Ensor / Wojtkiewicz”: Gdy maska mówi więcej niż twarz first appeared on OCZY.MAG.

Rzeźbiarki kontra patriarchat

Zanim jeszcze zaczęły rzeźbić, musiały wyrzeźbić sobie prawo do nauki. Bo rzeźba – jak wiadomo – to kurz, pot, ciężkie dłuto i… domena mężczyzn. Na przełomie XIX i XX wieku kobiety w Polsce miały więcej wspólnego z muzami niż z marmurem. Dopiero inicjatywy takie jak szkoła rzeźby Toli Certowicz czy późniejsze otwarcie warszawskiej i krakowskiej ASP dla kobiet umożliwiły im start. Ale żeby naprawdę rozwinąć skrzydła, trzeba było ruszyć w świat. Gdzie? Oczywiście do Paryża.

Montparnasse i mentor z Polski w sercu

Stolica Francji była wtedy jak dzisiejszy kulturalny Instagram – wszyscy tam byli. W tym Antoine Bourdelle – rzeźbiarz, pedagog, postać o sercu bijącym dla sztuki i dla Polski. Nie tylko uczył ponad 500 artystów z całego świata (w tym Giacomettiego czy Matisse’a!), ale też tworzył pomnik Mickiewicza i nosił w sobie ducha polskości. To właśnie u niego szkoliły się Polki: Olga Niewska, Zofia Trzcińska-Kamińska, Janina Broniewska, Mela Muter i wiele innych. Niektóre z nich do dziś zdobią przestrzeń publiczną, inne czekają na swoją drugą szansę – i właśnie ją dostają.

Wystawa jak wycieczka w czasie

W Królikarni zobaczymy ponad 200 dzieł – rzeźb, obrazów, tkanin i fotografii. Ale to nie tylko pokaz umiejętności. To manifest odwagi, determinacji i artystycznej niezależności. Te kobiety nie tylko studiowały u mistrza. One zdobyły jego szacunek, wyróżnienia na międzynarodowych wystawach i zrealizowały projekty, których nie powstydziliby się ich męscy koledzy. A że czasem trzeba było zrezygnować z życia prywatnego? Trudno. Ich wybór był wyraźny: sztuka.

Czy historia to tylko mężczyźni z młotkiem?

No właśnie – do tej pory założyliśmy, że rzeźba w Polsce to Dunikowski i Witkacy. A co z rzeźbiarkami, które uczyły się u tego samego Bourdelle’a? Ich losy, dzieła i życiorysy dopiero teraz zaczynają być rekonstruowane. Ta wystawa to część większego projektu „Polskie rzeźbiarki”, który w 2023 roku przypomniał nam Camille Claudel i jej polskie koleżanki. I dobrze – czas zerwać z „gorsetem” narracji pisanej wyłącznie męskim dłutem.

Sztuka nie zna płci – zna talent

Ekspozycja „Kierunek Paryż” jest nie tylko lekcją historii, ale też prztyczkiem w nos stereotypom. Pokazuje, że kobiety miały – i nadal mają – miejsce w świecie sztuki. Ba, one ten świat współtworzyły. Dla młodych artystek XXI wieku to bezcenne: świadomość, że ich poprzedniczki walczyły z tymi samymi ograniczeniami i wygrywały – talentem, determinacją i odwagą.

Warto wiedzieć:

„Kierunek Paryż. Polskie artystki z pracowni Bourdelle’a”
9 maja – 26 października 2025
Muzeum Rzeźby w Królikarni, Oddział MNW, Warszawa
Wystawie towarzyszy katalog naukowy pod redakcją Ewy Ziembińskiej
Patronat Honorowy: Prezydent m.st. Warszawy, Ambasada Francji
Wspierają: MKiDN, PGE, ORLEN, AkzoNobel

The post Uczennice Bourdelle’a: Polskie rzeźbiarki w cieniu (i świetle) mistrza w Królikarni first appeared on OCZY.MAG.

Fotografia, wynaleziona w 1839 roku, początkowo nie była przewidziana do portretowania ludzi. Długie czasy naświetlania uniemożliwiały uchwycenie obiektów w ruchu. Wyobraźcie sobie konieczność pozowania w absolutnym bezruchu przez kilkanaście minut! To sprawiało, że fotografia portretowa była czymś niemal nieosiągalnym. Jednak szybkie postępy w technologii chemicznej i optyce aparatów pozwoliły na skrócenie czasu naświetlania, co już w 1840 roku umożliwiło powstawanie pierwszych portretowych zakładów fotograficznych.

MNW, czyli Muzeum Narodowe w Warszawie, gromadzi imponującą kolekcję fotograficznych portretów polskich artystów XIX wieku. Aktualna wystawa prezentuje tzw. portrety oficjalne – hieratyczne popiersia wykonane na neutralnym tle. Przedstawiają artystów w codziennych strojach, bez artystycznych rekwizytów, które mogłyby zdradzić ich profesję.

Jednak w kolekcji znajdziemy też bardziej swobodne ujęcia, jak te Aleksandra Gierymskiego w plenerze czy Henryka Siemiradzkiego w góralskim serdaku. Ciekawym akcentem są również grupowe portrety, które artystów uwieczniały podczas wspólnych chwil, jak pamiątki ze szkoły artystycznej czy ważnych wydarzeń towarzyskich.

Fotografie pełniły nie tylko rolę pamiątek, ale także narzędzia w rękach innych artystów. Na przykład podobizny Jana Matejki, wykonane przez Juliusza Miena, posłużyły Antoniemu Madeyskiemu przy tworzeniu rzeźbiarskiego popiersia malarza. Zdjęcia te, zarówno w formie wielkoformatowych odbitek wystawowych, jak i mniejszych wersji, które trafiały do prywatnych albumów, stały się integralną częścią funkcjonowania artystów w sferze publicznej.

Wystawę „Portret artysty” przygotowała Anna Masłowska ze Zbiorów Fotografii i Ikonografii MNW. Prezentacja jest dostępna do 21 lipca bieżącego roku, więc macie jeszcze czas, by zanurzyć się w te historyczne chwile. To nie tylko wspaniała okazja do obcowania z historią polskiej sztuki, ale także refleksja nad tym, jak technologia potrafi zmieniać nasze spojrzenie na przeszłość.

Warto zadać sobie pytanie: jak by wyglądały nasze ulubione obrazy i rzeźby, gdyby artyści mieli dostęp do nowoczesnych technik fotograficznych? Może odpowiedzi znajdziemy, odwiedzając Gabinet Fotografii.

The post „Portret artysty”: Ożywione twarze polskiej sztuki XIX wieku first appeared on OCZY.MAG.

Jednym z głównych punktów programu jest wystawa „Alina Ślesińska. Szkice przestrzeni”, która potrwa od 27 czerwca do 13 października 2024 roku. Alina Ślesińska, uczennica Xawerego Dunikowskiego, znana była z przekraczania granic między rzeźbą a architekturą. Jej wizje, czasem kontrowersyjne, do dziś inspirują i fascynują. Na wystawie zobaczymy modele rzeźbiarskie i rysunki, które ukazują jej unikalne podejście do przestrzeni.

Program letnich wydarzeń kulturalnych w Królikarni jest bogaty i zróżnicowany. Oprowadzania kuratorskie, które poprowadzi Alicja Gzowska, odbędą się 30 czerwca, 18 sierpnia i 22 września. Co sobotę będą również odbywać się oprowadzania po wystawie prowadzone przez przewodników z Działu Edukacji.

Dla tych, którzy wolą aktywne formy spędzania czasu, Królikarnia przygotowała spacery po Parku Rzeźby. Park ten, z rzeźbami pochodzącymi od XIX wieku po współczesność, oferuje wyjątkowe doświadczenie obcowania ze sztuką na świeżym powietrzu.

Miłośników rysunku zainteresują plenerowe warsztaty rysunkowe „Szkicownik”, które będą odbywać się w lipcu i sierpniu. Spotkania te pozwolą zgłębić tajniki warsztatu rysownika, nie wymagając wcześniejszych umiejętności. Dodatkowo, 7 września odbędzie się wyjątkowe spotkanie w dawnej pracowni Aliny Ślesińskiej przy ulicy Hożej 37, które obecnie jest miejscem twórczości architekta Macieja Siudy.

Nowy program Otwartej Pracowni Rzeźbiar obejmuje m.in. plenerowe warsztaty ruchowe i oprowadzania choreograficzne. Spotkania „Popołudniówka w ruchu” oraz oprowadzania choreograficzne po wystawie będą okazją do odkrywania rzeźby poprzez ruch i taniec, a także do refleksji nad pokrewieństwami ciała i materii rzeźbiarskiej.

Letnie wieczory umilą także koncerty w ramach cykli „Pianokrąg” oraz „Klasycznie na trawie”. „Pianokrąg” to cykl koncertów fortepianowych, które odbędą się 2 czerwca, 7 lipca, 4 sierpnia i 1 września, a „Klasycznie na trawie” to koncert muzyki klasycznej, który zaplanowano na 25 sierpnia. Natomiast dla rannych ptaszków przygotowano „W Brzask” – koncerty rozpoczynające się o wschodzie słońca, które odbędą się 9 czerwca i 11 sierpnia.

Lato w Królikarni zapowiada się niezwykle atrakcyjnie. To doskonała okazja, aby zanurzyć się w świecie sztuki, cieszyć się muzyką na żywo i aktywnie spędzić czas na świeżym powietrzu. Szczegółowy program wydarzeń oraz informacje o biletach można znaleźć na stronie Królikarni.

The post Lato pełne sztuki w Królikarni: Rzeźba, ruch i muzyka first appeared on OCZY.MAG.

W 1924 roku wydano pierwszy Manifest Surrealistyczny autorstwa André Bretona, myśliciela nawołującego do połączenia świata snu z jawą, która tworzy nową rzeczywistość. Nowy nurt szybko znalazł szerokie grona wielbicieli, którzy eksperymentując z formą i techniką odrzucali wcześniejsze mimesis charakterystyczne dla akademizmu. Od teraz istotne było to, co zostawił umysł, a którego ślad postanowiono przenieść na twórczość, tworząc oniryczne spojrzenia. Następna odsłona manifestu z 1929 roku stanowiła przepowiednię upadku cywilizacji zachodniej, co zwróciło głowy artystów na nowe idee nadchodzące ze wschodu. Terra incognita, która była schowana w pozaeuropejskich kulturach, zaczynała wybrzmiewać w tym okresie. Wielu artystów jak np. Jadwiga Maziarska, Bronisława Linke, Erna Rosenstein czy Władysława Hasiora łączyło dorobek cywilizacji z dalekich kręgów z lokalnym, etnograficznym wyrazem.

Ponadto, zainteresowanie zdobyła ezoteryka, mitologia, okultyzm oraz obce systemy filozoficzne. Kolejnym przełomowym momentem okazało się zawiązanie grupy Phases w 1954 roku. Artyści deklarowali powoływanie się na myśl surrealizmu, działając jednocześnie w oderwaniu od kręgu zwolenników Bretona. Postanowiono reinterpretować przedstawienie materii, co doprowadziło do tworzenia nowych kierunków abstrakcjonistycznych w powojennym świecie.

Wystawa skupia się głównie na przedstawieniu polskiej sceny artystycznej, a uzupełniają je również zagraniczni artyści jak Max Ernst. W salach Muzeum Narodowego możemy odnaleźć ponad 300 prac, które pokazują, jak ewoluowała myśl surrealistyczna na przestrzeni dekad. Oprócz prac ze zbioru warszawskiego Muzeum na wystawie zobaczymy również dzieła m.in. z Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Fotografii w Krakowie i Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, Centre Georges Pompidou w Paryżu, mumok – Museum moderner Kunst Stiftung Ludwig Wien w Wiedniu i z kolekcji prywatnych. Wystawie towarzyszy katalog.

Różnorodność prac z pewnością jest obietnicą, że każdy z pewnością znajdzie coś dla siebie. Nam pozostaje jedynie zachęcić do wycieczki na wystawę, która potrwa do 11 sierpnia 2024 roku.

The post Stuletnia historia surrealizmu na wystawie Muzeum Narodowego first appeared on OCZY.MAG.