W 2022 roku wielkoformatowe patchworki powstałe we wnętrzach dawnego kultowego hotelu Imperial w Zakopanem zamieniły Polski Pawilon w Wenecji w „pałac obrazów”, ukazujący widzom trzy równolegle, a jednocześnie przeni- kające się opowieści, nawiązujące do różnych porządków (kosmiczny, zodiakalny i codzienny), będących odniesieniem do historii i teraźniejszości romskiej mniejszości na polskich ziemiach. Wystawa jest manifestem artystki na temat tożsamości, próbą odnalezienia miejsca romskiej społeczności w europejskiej historii sztuki.

Małgorzata Mirga-Tas tworzy obrazy z fragmentów tkanin przez, jak to sama określa, „wrzucenie materiału w obraz”. W monumentalnych kolażach artystka często wykorzystuje przedmioty należące do portretowanych osób — elementy garderoby, biżuterię czy narzędzia — które niejako uciele- śniają portretowane osoby, stając się dosłownymi nośnikami historii.

Inspiracją dla powstania instalacji stał się cykl XV-wie- cznych fresków z Sali Miesięcy w Palazzo Schifanoia w Ferrarze. Freski te według wybitnego historyka sztuki Aby’ego Warburga są przykładem życia po życiu obrazów (Nachleben). Ich symbolika, na którą składają się znaki zodiaku, dekany, alegorie miesięcy, a także koncepcja cykliczności i wędrówki obrazów przez czas i przestrzeń — Indie, Persję, Azję Mniejszą, starożytną Grecję, Egipt i Europę — stała się wizualnym i ideowym punktem odniesienia dla Małgorzaty Mirgi-Tas, która wpisuje w nią polsko-romskie wernakularne doświadczenie historyczne.

Kompozycja patchworkowych obrazów Mirgi-Tas składa się z trzech poziomych pasów. Pas górny przedstawia histo- rię mitycznej wędrówki i przybycia romskich społeczności do Europy w oparciu o cykl XVII-wiecznych grafik lotaryń- skiego rytownika Jacques’a Callota, którego przedstawienia artystka dekolonizuje. Pas środkowy to afektywne archiwum herstorii, w którym portrety ważnych dla Małgorzaty Mirgi- -Tas romskich kobiet splecione są z astrologią. Dolny pas ilustruje życie codzienne w rodzinnej Czarnej Górze i innych osiedlach romskich na Podhalu i Spiszu.

Tytuł wystawy został zainspirowany książką Silvii Federici Re-enchanting the World: Feminism and the Politics of the Commons (2018). Autorka proponuje w niej ponowne zaczarowanie świata jako sposób odzyskiwania idei wspól- noty oraz odbudowania relacji z innymi, w tym aktorami nie-ludzkimi: zwierzętami, roślinami, wodą czy górami. Ten bezprzemocowy proces, w którym istotną rolę odgrywają kobiety, odmienia obecne niepomyślne losy świata, zdejmu- jąc z niego zły czar i urok.

The post Przeczarowując świat first appeared on OCZY.MAG.

3 marca w Zachęcie została otwarta wystawa poświęcona jednemu z najgłośniejszych filmów ostatnich lat — „Zabij to i wyjedź z tego miasta” Mariusza Wilczyńskiego. Produkcja, która powstawała przez 14 lat, jest jedynym filmem animowanym uhonorowanych Złotymi Lwami na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni i aż czterema statuetkami Polskiej Akademii Filmowej. Wystawa Zabij to… to opowieść o tym fascynującym filmie, procesie jego powstawania i świecie wykreowanym przez artystę, a także pierwsza okazja do zobaczenia udźwiękowionych i wstępnie zmontowanych scen, które nie weszły do ostatecznej wersji animacji, oraz wyboru oryginalnych rysunków.

Światowa premiera filmu „Zabij to i wyjedź z tego miasta” odbyła się na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie na początku 2020 roku, jednak ze względu na pandemię koronawirusa na wejście do kin film czekał prawie rok. W tym czasie był pokazywany i zdobywał nagrody m.in. na najważniejszych festiwalach animacji na świecie – w Annecy i Ottawie. 

Animacja, początkowo planowana jako krótki metraż, była realizowana przez 14 lat. Ostatecznie powstał film długometrażowy, będący wędrówką artysty przez krainę wspomnień, w której przewijają się bliskie mu osoby oraz miejsca. Tłem dla tej surrealistycznej historii jest Łódź, rodzinne miasto animatora, jej bohaterami natomiast – postacie prawdziwe, wymyślone lub zaczerpnięte z literatury. Jedna z najważniejszych to Tadeusz Nalepa – nieżyjący już przyjaciel Wilczyńskiego i autor ścieżki muzycznej. 

„Zabij to i wyjedź z tego miasta” łączy klimat sennego marzenia z realizmem i czarnym humorem, kulturę wysoką z popkulturą, osobiste wspomnienia z opisem rzeczywistości. Tradycyjną animację twórca wpisuje w format kina fabularnego, choć nadal pozostaje w przestrzeni filmu artystycznego, a na wskroś polski film czyni uniwersalnym i zrozumiałym także dla widza zagranicznego. 

Kilka tysięcy rysunków w różnej skali, podpatrywanie i podsłuchiwanie peerelowskiej rzeczywistości i języka (autor ujawnia tu również swoje ucho do dialogów), „udźwiękowianie” bohaterów przez lata (w obsadzie znaleźli się m.in. Andrzej Wajda, Irena Kwiatkowska, Barbara Krafftówna, Krystyna Janda, Tadeusz Nalepa, Tomasz Stańko, Gustaw Holoubek, Andrzej Chyra czy Maja Ostaszewska) oraz muzyka Nalepy i Breakoutów – to tylko część składowych tej opowieści o przemijaniu. 

Wystawa „Zabij to i wyjedź z tego miasta” w Zachęcie przede wszystkim zbudowana jest wokół kontekstów tworzących świat przedstawiony w filmie oraz samo dzieło. Z jednej strony określa je plastyka (wieloplanowe scenografie miasta, inne niż we wcześniejszych filmach reżysera światło), na wystawie pokazana poprzez oryginalne rysunki oraz opracowaną animatorsko scenografię. Z drugiej strony – totalne myślenie Wilczyńskiego o dźwięku jako ważnym budulcu przestrzeni filmowej. Trzecim ważnym elementem wystawy są sceny, które nie weszły do ostatecznej wersji filmu – udźwiękowione i zmontowane na etapie animatika, pokazujące w uproszczonej formie planowaną animację postaci, co pozwala widzom poznać też warsztat współczesnego animatora.

W czasie trwania wystawy ukaże się artbook Anny i Magdaleny Piwowar, łączący obrazy i postaci ze świata wykreowanego przez Mariusza Wilczyńskiego oraz krótkie teksty literackie autorstwa Doroty Masłowskiej, Jakuba Żulczyka i Maćka Bielawskiego.

Termin wystawy: 3.03–26.06.2022

Kuratorka: Marta Miś
Współpraca: Anna Muszyńska
Projekt ekspozycji i identyfikacji wizualnej: Lotne Studio
Realizacja wystawy: Andrzej Bialik, Dariusz Bochenek, Remigiusz Olszewski, Grzegorz Ostromecki

The post Mariusz Wilczyński: „Zabij to i wyjedź z tego miasta” first appeared on OCZY.MAG.