90 tysięcy odwiedzających, 290 galerii z 43 krajów i dzieła sprzedawane za dziesiątki milionów dolarów. Art Basel po raz kolejny potwierdziło swoją pozycję najważniejszych targów sztuki współczesnej na świecie. Tegoroczna edycja pokazała jednak coś więcej niż siłę rynku. W centrum uwagi znalazły się sztuka cyfrowa, wielkoformatowe instalacje oraz projekty wychodzące poza mury hal wystawienniczych.
Kiedy w czerwcu oczy świata sztuki zwracają się ku Bazylei, wiadomo, że rozpoczyna się jeden z najważniejszych tygodni w międzynarodowym kalendarzu kultury. Tegoroczna edycja Art Basel zgromadziła 290 galerii reprezentujących 43 kraje i terytoria, przyciągając ponad 90 tysięcy odwiedzających z 103 państw. Wśród nich znaleźli się kolekcjonerzy, kuratorzy, dyrektorzy muzeów, artyści i przedstawiciele najważniejszych instytucji kultury.
Choć Art Basel od lat kojarzone jest przede wszystkim z rynkiem sztuki, wydarzenie coraz wyraźniej funkcjonuje jako miejsce spotkania różnych światów: sztuki współczesnej, technologii, designu, architektury i kultury wizualnej.
Sztuka za miliony nadal przyciąga uwagę
Jak co roku nie zabrakło spektakularnych sprzedaży. Wśród najgłośniejszych transakcji znalazły się prace Pabla Picassa, Gerharda Richtera, Louise Bourgeois czy Davida Hockneya. Kolekcjonerzy i instytucje kupowali zarówno dzieła modernistycznych mistrzów, jak i prace współczesnych twórców.
Jednocześnie organizatorzy podkreślają, że sukces targów nie opierał się wyłącznie na rekordowych kwotach. Sprzedaż była widoczna na wszystkich poziomach rynku — od dzieł muzealnej klasy po prace młodych artystów dopiero budujących swoją pozycję.
Cyfrowa sztuka przestaje być dodatkiem
Jednym z najciekawszych wydarzeń tegorocznej edycji był europejski debiut programu Zero 10. Inicjatywa skupia artystów pracujących z nowymi technologiami, sztuką generatywną oraz projektami funkcjonującymi pomiędzy światem cyfrowym a fizycznym.
W Bazylei pokazano największą odsłonę programu w jego historii. Na targach pojawiły się projekty wykorzystujące algorytmy, sztuczną inteligencję, dane oraz interaktywne media. Jeszcze kilka lat temu podobne realizacje funkcjonowały na marginesie rynku sztuki. Dziś coraz częściej stają się integralną częścią największych wydarzeń artystycznych świata.
Miasto jako część wystawy
Art Basel od dawna wykracza poza hale targowe. W tym roku szczególnie widoczne było to w programie Parcours, który rozciągnął się na przestrzeń całej Bazylei.
Pod hasłem „Conviviality” przygotowano 21 realizacji site-specific rozmieszczonych w przestrzeni miejskiej. Instalacje, rzeźby i performanse pojawiły się między zabytkowymi ulicami, placami i instytucjami miasta, tworząc dialog między sztuką a codziennym życiem mieszkańców.
Wśród najgłośniejszych realizacji znalazły się nowe projekty Nairy Baghramian oraz Ibrahima Mahamy, które połączyły różne części miasta w jedną artystyczną trasę.
Wielki format nadal ma znaczenie
Ogromnym zainteresowaniem cieszyła się również sekcja Unlimited, po raz pierwszy kuratorowana przez Rubę Katrib z nowojorskiego MoMA PS1.
To właśnie tutaj prezentowane są projekty, które nie mieszczą się w tradycyjnych stoiskach targowych. Monumentalne instalacje, immersyjne środowiska, projekcje filmowe i działania performatywne od lat należą do najbardziej spektakularnych elementów Art Basel. W tym roku pokazano 59 takich realizacji.
Wśród prezentowanych artystów znaleźli się m.in. Tracey Emin, Isa Genzken oraz Niki de Saint Phalle.
Tydzień sztuki wykracza poza targi
W czasie Art Basel całe miasto zamienia się w kulturalne centrum Europy. Tegorocznej edycji towarzyszyły duże wystawy w najważniejszych instytucjach regionu.
Szczególnym zainteresowaniem cieszyła się retrospektywa Helen Frankenthaler w Kunstmuseum Basel, a także projekty Cao Fei, Pierre’a Huyghe’a, Helli Jongerius czy wystawa „The First Homosexuals: The Birth of New Identities 1869–1939”, poświęcona historii kształtowania się współczesnej tożsamości queer.
To właśnie ten rozbudowany program sprawia, że dla wielu osób Art Basel nie jest wyłącznie targami sztuki, ale kilkudniowym festiwalem obejmującym całe miasto.
Basel pozostaje punktem odniesienia
Od ponad pięćdziesięciu lat Art Basel wyznacza kierunki, które później obserwujemy w muzeach, galeriach i na rynku sztuki. Tegoroczna edycja pokazała rosnące znaczenie projektów cyfrowych, dalszy rozwój sztuki immersyjnej oraz coraz większą rolę wydarzeń wychodzących poza tradycyjne przestrzenie wystawiennicze.
Dla kolekcjonerów to miejsce zakupów. Dla instytucji okazja do budowania międzynarodowych relacji. Dla publiczności natomiast szansa, by zobaczyć w jednym mieście najważniejsze zjawiska współczesnej sztuki.
